Cửu cung và sông (hà) trong cờ tướng

Hai khu vực làm thay đổi luật đi

Nhìn qua, bàn cờ tướng chỉ là những đường kẻ ngang dọc, nhưng có hai khu vực làm thay đổi cách đi của một số quân. Sông (còn gọi là hà) chạy ngang giữa bàn, chia bàn cờ thành hai nửa. Còn cung — mỗi bên một cung — là khu nhỏ có vẽ chữ X. Ba loại quân — xe, mã và pháo — không hề bị hai khu vực này ảnh hưởng. Bốn loại còn lại là tướng, sĩ, tượng và tốt, và hiểu rõ giới hạn của chúng là đã nắm được một nửa cách đi của bốn loại quân này.

Cung còn được gọi là cửu cung — "cửu" nghĩa là chín, ứng với chín điểm trong cung.

Cung và sông nằm ở đâu

Đây là bàn cờ trống, đánh dấu cả hai cung. Bên Đỏ ở dưới, bên Đen ở trên.

   a  b  c  d  e  f  g  h  i
10 .  .  .  P  P  P  .  .  .
 9 .  .  .  P  P  P  .  .  .
 8 .  .  .  P  P  P  .  .  .
 7 .  .  .  .  .  .  .  .  .
 6 .  .  .  .  .  .  .  .  .
   --------- sông ---------
 5 .  .  .  .  .  .  .  .  .
 4 .  .  .  .  .  .  .  .  .
 3 .  .  .  P  P  P  .  .  .
 2 .  .  .  P  P  P  .  .  .
 1 .  .  .  P  P  P  .  .  .
   a  b  c  d  e  f  g  h  i

P = một điểm trong cung. Mỗi cung gồm ba cột ở giữa và ba đường ngang gần phía người chơi đó nhất. Hai đường chéo cắt nhau ở điểm chính giữa cung: trong cung Đỏ, một đường chạy từ d1 đến f3, đường kia từ f1 đến d3, giao nhau tại e2.

Sông nằm giữa đường ngang 5 và 6. Sông không có điểm riêng — quân đi qua sông chỉ đơn giản là bước từ đường ngang này sang đường ngang kế tiếp.

Những nhầm lẫn thường gặp

• Tưởng cung nằm ở góc. Cung luôn nằm ở giữa cạnh bàn phía mỗi người chơi, không bao giờ lệch sang góc.
• Cho quân nào cũng đi đường chéo trong cung. Chỉ sĩ mới đi theo đường chéo. Xe, mã hay pháo khi đi ngang qua cung vẫn đi y như ở bất kỳ chỗ nào khác.
• Coi sông là bức tường. Chỉ tượng bị sông chặn lại. Xe, mã, pháo và tốt đều qua sông được, còn tướng và sĩ không bao giờ tới gần sông vì không được rời cung.
• Quên luật lộ mặt tướng. Nước đi nào khiến hai tướng lộ mặt trên cùng một cột trống đều không hợp lệ — vì vậy cột trống giữa hai cung rất quan trọng, kể cả khi không có quân nào khác nhắm vào đó.

Câu hỏi thường gặp

Tướng có qua sông được không? Không. Tướng không bao giờ rời cung, nên cũng không bao giờ tới được sông.

Sĩ đứng được ở những điểm nào trong cung? Chỉ năm điểm: bốn góc cung và điểm chính giữa, nơi hai đường chéo cắt nhau.

Vì sao tượng không được qua sông? Đơn giản là luật quy định vậy: cả bảy điểm tượng có thể tới đều nằm ở nửa bàn của mình, nên tượng chỉ ở nhà giữ phía tướng.

Cung và sông dễ hiểu nhất khi bạn thấy quân cờ đứng trên bàn. Hãy bắt đầu với cách xếp bàn cờ tướng, rồi xem bốn loại quân bị giới hạn đi thế nào: tướng, sĩ, tượng và tốt. Khi đã sẵn sàng, hãy chơi ván đầu tiên tại trang chủ Fun Xiangqi — hoàn toàn miễn phí.